Poniedzialek, 17:24 21-11-2011

Uważaj na cukrzycę

Jakie objawy mogą oznaczać cukrzycę i dlaczego warto się o nich dowiedzieć wcześnie mówi dr n. med. JOANNA MALICKA, adiunkt Katedry i Kliniki Endokrynologii SPSK nr 4 w Lublinie, pracująca również w prywatnym Gabinecie Specjalistycznym przy ul. Milenijnej 5/27 w Lublinie w rozmawie Agnieszką Kasperską.

Jak wielu osób dotyczy problem cukrzycy?

Cukrzyca-epidemia naszych czasówCukrzyca jest chorobą o szybko zwiększającej się zapadalności i chorobowości, zwłaszcza w krajach rozwijających się. Przyczyną tego zjawiska jest postęp cywilizacji, a szczególnie niewłaściwy tryb życia prowadzący do nadwagi i otyłości oraz mniejsza aktywność fizyczna. Problem dotyczy przede wszystkim cukrzycy typu 2, która stanowi ok. 90 - 95% wszystkich przypadków cukrzycy i właściwie odzwierciedla ogólną chorobowość i zapadalność. Szacuje się, że w 2030 roku liczba chorych na cukrzycę na świecie osiągnie 380 milionów. W Polsce zapadalność na cukrzycę wśród osób dorosłych (20  -79 rok życia) wynosi ok. 9  na 100, natomiast na świecie ok. 5 na 100. W przypadku cukrzycy typu 1 w Polsce wynosi ona ok. 5  -6 na 100 tys. dzieci poniżej 15 r.ż., podczas gdy w populacji światowej 19 na 100 tys. osób.

Na czym polega cukrzyca typu 1 i 2?

U większości chorych występuje jeden z dwóch głównych rodzajów cukrzycy: cukrzyca typu 1 lub 2. Cukrzyca typu 1 rozpoczyna się najczęściej w wieku dziecięcym i młodzieńczym. Polega na zniszczeniu komórek wydzielających insulinę i dlatego wymaga stałego leczenia insuliną. Cukrzyca typu 2 występuje przede wszystkim u otyłych dorosłych, z opornością na insulinę lub z zachowanym wydzielaniem insuliny, ale niedostatecznym jej działaniem w stosunku do potrzeb. Większość osób z cukrzycą typu 2, przynajmniej w początkach choroby, nie wymaga podawania insuliny.

Jakie są przyczyny choroby? Czy możemy uniknąć zachorowania?

Przyczyna cukrzycy jest złożona i różni się w zależności od jej typu. Ogólnie mówiąc podkreśla się tu współdziałanie predyspozycji genetycznej z czynnikami środowiskowymi i konstytucyjnymi.

Dziś nie istnieje niestety skuteczna metoda zapobiegania cukrzycy typu 1. W zapobieganiu lub opóźnianiu wystąpienia cukrzycy typu 2 zaleca się natomiast regularną aktywność fizyczną oraz utrzymanie prawidłowej masy ciała lub jej zmniejszenie w przypadku osób otyłych. U osób otyłych ryzyko cukrzycy jest bowiem trzykrotnie większe niż u osób z prawidłową masą ciała.

Dotychczas nie zarejestrowano w naszym kraju żadnego preparatu przeciwcukrzycowego w prewencji cukrzycy, chociaż niektóre z nich (metformina, akarboza) wykazują pewną skuteczność w hamowaniu rozwoju cukrzycy u osób ze stanami przedcukrzycowymi (nieprawidłową glikemią na czczo lub upośledzoną tolerancją glukozy).

Co powinno nas zaniepokoić i skłonić do kontaktu z lekarzem?

Typowe objawy sugerujące możliwość cukrzycy to: zwiększone pragnienie, wielomocz, spadek masy ciała, osłabienie, zaburzenia widzenia, pojawienie się zmian ropnych na skórze lub stanów zapalnych narządów moczowo-płciowych.

Trzeba jednak wyraźnie podkreślić, że ponad połowa chorych nie odczuwa niepokojących dolegliwości i w związku z tym nie jest świadoma istniejącej cukrzycy. Dlatego też coroczne oznaczenie poziomu cukru we krwi powinny przeprowadzać osoby szczególnie zagrożone wystąpieniem cukrzycy: pacjenci otyli lub z nadwaga, mało aktywni fizycznie, z rodzinnym obciążeniem cukrzycą (u rodziców lub rodzeństwa), u których w przeszłości stwierdzano podwyższony poziom cukru we krwi, kobiety z przebytą cukrzycą ciążową, lub takie, które urodziły dziecko o masie ciała powyżej 4 kg. Ponadto badanie to jest wskazane u chorych leczonych z powodu nadciśnienia tętniczego, chorób sercowo-naczyniowych lub zaburzeń lipidowych, kobiet z zespołem policystycznych jajników oraz osób z grup środowiskowych i etnicznych wysokiego ryzyka rozwoju cukrzycy.

Pozostałe osoby, badanie w kierunku cukrzycy winny przeprowadzać raz na 3 lata od skończenia 45. roku życia.

W Lublinie nie ma zbyt wielu gabinetów diabetologicznych i endokrynologicznych (w porównaniu np. do ginekologów czy stomatologów). Czy pacjenci mogą mieć w związku z tym problem z dostaniem się do specjalisty?

Pacjenci często mają problem z zarejestrowaniem się do specjalistycznej poradni diabetologicznej lub endokrynologicznej, a kolejki oczekujących na wizytę są długie. Trzeba jednak pamiętać, że duża część chorych na cukrzycę typu 2 może przez wiele lat pozostawać pod opieką kompetentnego lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, a konsultacji specjalistycznej wymagać tylko okresowo (raz w roku). Do zadań lekarza POZ należy bowiem prowadzenie chorych na cukrzycę typu 2 leczonych behawioralnie (dieta, aktywność fizyczna) oraz za pomocą leków doustnych, jak też rozpoczynanie i prowadzenie insulinoterapii w modelu skojarzonym z lekami doustnymi.

Natomiast osoby wymagające wstrzyknięć insuliny, tj. wszyscy pacjenci z cukrzycą typu 1, bardziej zaawansowaną cukrzycą typu 2 i innymi typami cukrzycy, kobiety w ciąży oraz chorzy z powikłaniami cukrzycy, powinny pozostawać pod stałym nadzorem specjalisty.

Na czym najogólniej polega leczenie?

Sposób leczenia cukrzycy jest uzależniony od wielu czynników: jej typu, wieku, masy ciała, obecności powikłań i chorób towarzyszących, trybu życia i pracy chorego, sposobu odżywiania, statusu materialnego oraz szczególnych uwarunkowań jak np. ciąża czy konieczność przeprowadzenia zabiegu operacyjnego.

Najogólniej rzecz ujmując, w każdym przypadku bardzo ważne jest leczenie behawioralne, oparte na odpowiedniej diecie i wysiłku fizycznym oraz walce z paleniem tytoniu.

Chorzy na cukrzycę typu 1 wymagają bezwzględnie leczenia insuliną – zalecanym modelem leczenia są wielokrotne podskórne wstrzyknięcia insuliny lub ciągły wlew podskórny insuliny za pomocą osobistej pompy insulinowej.

Terapia cukrzycy typu 2 przebiega zwykle etapowo. Początkowo, w większości przypadków, obok leczenia niefarmakologicznego stosuje się jeden lek doustny, następnie wraz z postępem choroby dodaje drugi, a nawet trzeci o innym mechanizmie działania. Kolejnym etapem jest zastosowanie insuliny w modelem skojarzonym z lekiem doustnym (najczęściej w jednym wstrzyknięciu na dobę) lub w monoterapii przy pomocy 2,3 lub większej ilości wstrzyknięć insuliny w ciągu doby. Większość pacjentów wymaga równoczesnego leczenia nadciśnienia tętniczego oraz zaburzeń lipidowych.

Dziękuję za rozmowę.

Zobacz także:

Choroby - cukrzyca
Medyczny TV - Czym jest cukrzyca typu1?

Medyczny TV - Czym jest cukrzyca typu2?
Polecani lekarze - diabetolog
Leczenie z kontraktem - poradnie diabetologiczne